Bij de onafhankelijkheid van India (1947) werden in de nieuwe grondwet bepalingen i.v.m. het onderwijs opgenomen : “vanaf 1960 zullen alle kinderen tussen 6 en 14 jaar verplicht onderwijs volgen dat volledig gratis zal zijn.”
MAAR … de regering slaagt er niet in haar verplichtingen na te komen en de nieuwe streefdatum voor de realisatie van deze doelstellingen wordt om de 10 jaar telkens weer met 10 jaar verlengd. Ondertussen geldt als streefdatum 2010.
 
Toch levert de overheid inspanningen om het openbaar onderwijs zo veel mogelijk tot 14 jaar gratis te maken en doorgaans is dat al wel het geval  tot en met het 5de leerjaar (10 jaar), alhoewel dat sterk kan verschillen van deelstaat tot deelstaat. Uiteraard blijven bijkomende kosten zoals boeken, een schooluniform enz.  altijd en overal ten laste van de ouders.  Voor wat het verplicht schoollopen tot 14 jaar betreft - dat is, bij gebrek aan sancties, nog helemaal dode letter.
 
Kwalitatief scoren deze openbare onderwijsinstellingen niet slecht, maar het niveau ligt toch merkelijk lager dan dat van het privé-onderwijs.  Bovendien wordt er in privé-scholen veel aandacht besteed aan de Engelse taal en in de betere (lees dure) scholen wordt daarin zelfs onderwezen (English Medium School).  Enkel leerlingen met een degelijke kennis van de Engelse taal kunnen de overstap naar hogere of universitaire studies met een redelijke kans op slagen wagen.
 
Voor de meeste mensen is zelfs het gewone privé-onderwijs al  onbetaalbaar en het is dan ook vooral voor de middenklasse of eerder nog enkel  voor de elite weggelegd. Arme families, zeker op het platteland, zijn zonder extra financiële steun altijd aangewezen op het openbaar onderwijs en zelfs dat is voor velen om diverse redenen nog geen realiteit.
 
Het schoolsysteem in India is opgebouwd uit 7 jaar basisonderwijs en 3 jaar middelbare school onderbouw. Voorwaarde om toegelaten te worden tot de bovenbouw, die 2 jaar omvat, is slagen in een eenvormig staatsexamen.  De schooljaren worden aangeduid met getallen van 1 tot 12 en eenmaal de 12th standard afgewerkt  kan de opleiding – net zoals bij ons – vervolledigd worden met hogere of universitaire studies.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              
Het is echter helemaal niet vanzelfsprekend dat Indische meisjes de hele middelbare cyclus doorlopen. Meestal wordt het al problematisch vanaf het 6de leerjaar omdat op dat moment de staatssubsidie voor de school wegvalt en daardoor de volledige studiekost ten laste komt van ouders of aanverwanten. 
Na die 5 jaar beschikken de kinderen over elementaire kennis (lezen, schrijven en rekenen) wat op zich wel belangrijk is, maar niet over een diploma waardoor ze niet verder kunnen en toch weer aangewezen zullen zijn op minderwaardig werk of  een dito sociale positie.
 
Jongens genieten meestal een langere opleiding en zetten veel vaker dan meisjes de overstap naar het hoger onderwijs.  Maar ook bij jongens is dit enkel weggelegd voor the happy few.
 
Een indicatie voor de lage scholingsgraad in India is terug te vinden in cijfers over analfabetisme :  bij vrouwen 70% t.o.v. 50% bij mannen.